Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο

  Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΤΕΙΧΟΣ :

***

Philip K. Dick:  Tα τρία στίγματα του Πάλμερ Έλντριτς
Tίτλος πρωτοτύπου: The Three Stigmata of Palmer Eldritch)
Μετάφραση > Ρένα Χάτχουτ
‘Έτος ελληνικής έκδοσης > 1986
‘Έτος αμερικάνικης έκδοσης > 1964
Εκδόσεις Ars Longa
Σελίδες 262
Θα είχε πραγματικά μεγάλο ενδιαφέρον να εκδιδόταν στην Ελλάδα το συγκεκριμένο (αλλά και οποιοδήποτε) βιβλίο του Dick παράλληλα με την αμερικάνικη έκδοση. Και αυτό, διότι θα καταδείκνυε τη διαφορά που ενυπήρχε στην πολιτισμικότητα ενόψει των ήδη σχηματισμένων μεγαλουπόλεων των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου σε σχέση με την ντόπια αρχιτεκτονική αλλά και κοινωνική ιστολογία. Αυτό το σημειώνω για να καταστήσω σαφές το πόσο σημαντική ήταν η έκδοση των Τριών Στιγμάτων στην Ελλάδα του 1986, μιας και ακόμα και τότε όμως, στα σπάργανα σχηματιζόταν μια μητρόπολη. Διότι μόνο κάτω από ένα τέτοιο πρίσμα μπορεί να διαβασθεί ο Dick. Σε αντίθεση με τη δυναμική ενός John Irving για παράδειγμα, ο Dick απαιτεί από τον αναγνώστη του να είναι κάτοχος της ασθμαίνουσας μητροπολιτικής σκληρότητας και της παραδοξολογίας αυτής, για να μπορεί να αντιληφθεί τα θεμέλια του έργου του. Πώς να αναλύσεις και με ποιες εικόνες μέσα σου το εσώκλειστο των κατοικιών και το κυριότερο της βιωσιμότητας στον αφιλόξενο Άρη, όταν δεν έχεις ανορθωμένα γιγαντιαία οικοδομικά τετράγωνα, σιλό ουσιαστικά εργατών, στο χώρο των υπηρεσιών?.. Γι’ αυτό και ίσως εξηγείται ότι ακόμα και σήμερα, ελάχιστο στην ημεδαπή τουλάχιστον έχουν ερμηνεύσει τον Dick με αντικειμενικά κριτήρια και μένουν απλά στο γεγονός (το αναμφισβήτητο) ότι πρόκειται περί μεγάλου συγγραφέα και στην περίφημη παραισθητικότητα του (στην οποία αρέσκονται ένεκα υπόγειας διάβασης που τη συνδέσει με μια LSDιανή λογική και underground συμπεριφορική του, στην οποία όμως παραλείπουν ζωτικά σημεία της πορείας του ανθρώπου – συγγραφέα) και βέβαια, όταν ο Dick εμπλέκεται με τις έννοιες του θεού και του υπερβατικού, η αντιεκκλησιαστική λογική μπερδεύεται με μια παχύσαρκη κριτική προσωπική κατά του αστικού συστήματος. Κουταμάρες που βαραίνουν το χώρο των θιασωτών της ελληνικής επιστημονικής φαντασίας πάρα πολλά χρόνια και έτσι εξηγείται και το πολύ εύκολο γλίστρημα του χώρου παλαιότερα προς μια γελοία αρχαιολαγνεία και σε νεώτερους χρόνους σε μια ακόμη πιο επαίσχυντη τάση προς το new age.
Και αυτό, διότι αυτό το οποίο εγκατέστησε ουσιαστικά ο Dick και για αυτόν τον λόγο, είναι όχι μόνο Tα Τρία Στίγματα αλλά και το σύνολο του έργου του αξιοπρόσεκτο και διαχρονικό, είναι ακριβώς η φανερή πρόθεση του Dick (φωτο) να γράψει λογοτεχνία και όχι εστιασμένη επιστημονική φαντασία. Και πάνω σε αυτή τη βάση οι ήρωες του όχι μόνο διαφεύγουν της χάρτινης υπόστασης που βρίσκουμε σε πολλά βιβλία της επιστημονικής φαντασίας, όπου το άγχος είναι να καταδειχθεί ο καινούργιος κόσμος που έχει στο μυαλό του ο συγγραφέας και να καταφέρει να δοθεί η αρμολόγηση αυτού. Ο Dick παρουσιάζει όχι ως έκπληξη την ύπαρξη της όποιας μελλοντικής συνισταμένης, αλλά ως μια θεσμοθετημένη γραμμή μιας άλλης χρονικής ζώνης. Γι αυτό και κυριολεκτικά αναθρέφει τους ήρωες του, ακόμα και αυτούς που σε πρώτη φάση φαίνονται αρνητικοί ως περσόνες στον αναγνώστη, με μια μεθοδολογία που δεν τους αφήνει άκριτους σε αυτόν μιας και δεν τους καθιστά κατοίκους πέρα από τα δικά μας κριτήρια. Επίσης, η περίφημη δημιουργική εμμονή του Dick δεν έχει να κάνει με την παραισθητικότητα, αλλά θα μπορούσε να πει κάποιος με μια παραλλαγή της χιτσκοκικής μανιέρας, όπου ο πρωταγωνιστής αναγκάζεται να αντιμετωπίσει την κοινωνία και την τιμωρία αυτής στην (εσωτερική και μη) παραβατικότητα του με μια δεύτερη προσωπικότητα, που είναι το ίδιο ισχυρή –ασχέτως αν έχει αναδειχθεί με επιλογή του ή με δόλο του συστήματος, το σίγουρο είναι ότι φωλιάζει και αυτή η 2η μέσα του. Το δισυπόστατο είναι βασικός άξονας προβληματισμού στον Dick και από δίπλα ακολουθεί και συνεχής αναζήτηση της συμπαντικής αλήθειας όπως αυτή εκφράζεται μέσα από την πνευματικότητα. Ο Dick δεν αναζητούσε τη θέση στην οποία μπορεί να φτάσει ήρωας του, αλλά την ίδια τη φύση της θεϊκής υπόστασης ως άλλη μια αρχή της τριγωνομετρίας του κόσμου. Δεν τον ενδιέφερε η λύτρωση, αλλά σε αντίθεση με προκατόχους του συγγραφείς, η πραγματική φύση του θεού.
Τα Τρία Στίγματα διατηρούν ακόμα και στα σημεία όπου ο αναγνώστης κινδυνεύει να χάσει τη ροή των προσώπων και των μεταλλάξεων τους μία θαυμαστή στιβαρότητα. Και αυτό, διότι σε αντίθεση με τις πλείστες κατασκευές μυθιστορημάτων (επιστημονικής φαντασίας και μη) ο Dick επουδενί δεν προσπαθεί να αλώσει την πραγματικότητα και τη σκληρότητα της με σκοπό να αμβλύνει την τύχη των ηρώων του στα μάτια του αναγνώστη. Το happy end και η ανακούφιση του αναγνώστη είναι μια έννοια που συντρίβεται στους αδυσώπητους τοίχους του ρεαλισμού τον οποίο ο Dick αρνείται να εγκαταλείψει με το πρόσχημα της επιστημονικής φαντασίας. Γι αυτό και είναι μεγάλος συγγραφέας. Δεν είναι μόνο η αρμολόγηση του μύθου ,αλλά και το τελικό του όραμα για το πώς αρθρώνεται το μυθιστόρημα που τον στέφει αναμφισβήτητα διαχρονικό και χωρίς το φόβο ότι τα βιβλία του θα ξεπεραστούν από την πραγματικότητα, όπως συνέβη με κάποιους άλλους. Ο Dick (περι)έγραφε το ζόφο όχι το μέλλον.

Στυλιανός Τζιρίτας

***

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s