αναδημοσίευση από το  EAGAINST.COM :

***

Σκηνές τρομοκρατίας και παραλογισμού διαδραματίζονται εδώ και μια ολόκληρη εβδομάδα μπροστά από το θέατρο Χυτήριο που βρίσκεται στην διεύθυνση Ιερά Οδός 44, στο Γκάζι. Αφορμή υπήρξε η νέα «αιρετική» θεατρική παράσταση του Λαέρτη Βασιλείου που καταπιάνεται με ζητήματα όπως η διαφορετικότητα, μέσα από το έργο του Τέρενς Μακ Νάλι Corpus Cristi. Πρόκειται, λοιπόν, για μια ιστορία δεκατριών νέων ανθρώπων, που συναντιούνται τυχαία σ’ ένα ταξίδι, κατά την διάρκεια του οποίου ο έρωτας, η προσωπική καριέρα, ο εγωκεντρισμός και, τέλος, η προδοσία ταλανίζουν την φιλία τους. Πρόκειται για πειρασμούς από τους οποίους θα πρέπει ν’ απαλλαγούν, προκειμένου οι σχέσεις τους να μην οδηγηθούν στην καταστροφή.

Το Corpus Cristi προσπαθεί να προσεγγίσει μ’ έναν τελείως διαφορετικό τρόπο την ανθρώπινη ιστορία, ως δημιουργία, μέσα σε μια κοινωνία που αιμορραγεί από το ατομικιστικό φαντασιακό, δίχως, όμως, ταυτόχρονα, ν’ αντιπροτείνει επιστροφή σε παλιές ετερόνομες αξίες. Απεναντίας, προσπαθεί με κάθε μέσο να ενεργοποιήσει την φαντασία και την κριτική σκέψη του κοινού του, αναφορικά με όλα όσα μας έχουν «σερβιριστεί» ως θέσφατες αλήθειες, τις οποίες υιοθετούμε αναντίρρητα. Στην εποχή, λοιπόν της ασημαντότητας (όπως θα έλεγε και ο Καστοριάδης) αυτό το έργο μας προσκαλεί σ’ ένα «μεθύσι» ελευθερίας, η οποία θα έρθει μόνο αν καταφέρουμε να πετάξουμε από πάνω μας το πέπλο της Αβύσσου. Στο έργο αυτό, κατόπιν βαθιάς διαύγασης και διείσδυσης στον εαυτό του και στο σύγχρονο κοινωνικό φαντασιακό, ο θεατής διέρχεται ενός καθαρτηρίου, που διαρκεί 111 λεπτά. Κατόπιν, έχοντας κάνει στάχτη κάθε δουλική ηθική που, μέχρι στιγμής αβασάνιστα ακολουθούσε, βγαίνει έξω από την σπηλιά του Πλάτωνα. Αν καταφέρει ν’ αντικρίσει τις αχτίδες του ήλιου δίχως να τυφλωθεί, τότε πλέον θα μπορεί να περπατήσει από μόνος του στους διαδρόμους του λαβυρίνθου της σκέψης του, να τους φωτίσει, να χαθεί μέσα σ’ αυτούς, αναζητώντας διαρκώς απαντήσεις, μεταβάλλοντας, παράλληλα, την δομή του εαυτού του, ανάλογα με τις επιδράσεις που δέχεται από το γύρω περιβάλλον του…

Σε μια εποχή, λοιπόν, που η τέχνη έχει θυσιαστεί πλήρως στον βωμό του εμπορίου, της ηθικής του πλουτίζειν και της πολιτισμικής μιζέριας που μας καταπνίγει, υπάρχουν κάποιοι που δεν φαίνονται πρόθυμοι να το βάλουν στα πόδια, που δεν δείχνουν διατεθειμένοι να δηλητηριάσουν τα συναισθήματά τους καταπίνοντας το χάπι της μαζικής κουλτούρας. Είναι, ωστόσο, ευάλωτοι μπροστά στον παραλογισμό μιας δράκας μεσαιωνικών απολιθωμάτων, ενός ακαταίσχυντου όχλου που προσπαθεί με την βία και την ανοχή της αστυνομίας να σωπάσει οποιονδήποτε εναντιώνεται στα φοβικά τους σύνδρομα. Αυτή, λοιπόν, η θλιβερή κουστωδία, ακούει στο όνομα Χρυσή Αυγή και Ελληνορθόδοξη Εκκλησία (φυσικά, υπάρχουν κι εξαιρέσεις), που σαν βρικόλακες ρουφούν το αίμα της ελεύθερης σκέψης μας, όταν η λογική αντικαθίσταται από την παράνοια, την απόγνωση, όταν ο ψυχολογικός καταναγκασμός αντί να οδηγεί σε καταστάσεις αυτο-τραυματισμού, εξωτερικεύει το μίσος προς κάποιον εύκολο στόχο. Στην Ελληνική περίπτωση, έχουμε τους μετανάστες, τους ομοφυλόφιλους, τους άθεους, τους αναρχικούς, και όλους αυτούς που χρόνια τώρα παλεύουν για την αποβολή του οπισθοδρομικού φαντασιακού, της καταθλιπτογόνας μεμψιμοιρίας του βολεμένου μικροαστού που βλέπει παντού κρυφές ανθελληνικές συνωμοσίες και όλων των αποτρελαμένων προγονόπληκτων, που ξυπνούν και κοιμούνται με την φωτογραφία του σφαγέα «μέγα» Αλέξανδρου.

Μόλις πριν από μερικές μέρες βιώσαμε, επίσης, τον σκοταδισμό του μουσουλμανικού φονταμενταλισμού. Κτίρια κάηκαν σε πολλές πόλεις του αραβικού κόσμου, άνθρωποι δολοφονήθηκαν, τυφλωμένοι από οργή και μίσος οπαδοί της θρησκείας του Ισλάμ παρέλασαν ακόμα και σε δρόμους ευρωπαϊκών πόλεων φωνάζοντας συνθήματα μίσους, και όλα αυτά με αφορμή την κυκλοφορία ενός κακόγουστου αντι-Ισλαμικού video που κυκλοφόρησε στο Youtube. Πριν από έναν μήνα ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν δήλωσε πως «η Ελλάδα είναι χώρα της Ανατολής δεν έπρεπε να την δεχθούμε στην Ευρώπη». Πάμπολλες οι αντιδράσεις! Δεκάδες οι θιγμένοι εθνικόφρονες να στολίζουν με «Γαλλικά» την συγκεκριμένη ανάρτηση που κυκλοφόρησε σε διάφορα ιστολόγια! Μπορεί, βέβαια, ο Ντ’ Εστέν να είχε τους δικούς του λόγους που αποκάλεσε την Ελλάδα μια χώρα που δεν έχει καμία σχέση με την Ευρώπη, (προφανώς και πρόκειται για ένα ξέσπασμα λαϊκιστικού παροξυσμού, – για μια δήλωση που πατά πάνω στο Νεοφιλελεύθερο δόγμα της αναζήτησης αποδιοπομπαίου τράγου προκειμένου να κρυφτεί κάτω από το χαλί της προπαγάνδας η αποτυχία της λιτότητας, σαν όλα αυτά που ακούμε τελευταία: «οι τεμπέληδες Έλληνες τρώνε τα λεφτά του σκληρά εργαζόμενου Ευρωπαίου»). Ωστόσο, όμως, η δήλωσή του κρύβει μια μεγάλη αλήθεια που όσο και αν μας πονάει θα ήταν χρήσιμο να αναγνωρίσουμε: η Ελληνική κοινωνία ελάχιστα κοινά έχει με την «εξορθολογισμένη» Δύση. Οι αντιδράσεις των Χριστιανόπληκτων μπροστά στο Χυτήριο, η σύλληψη του «Γέροντα Παστίτσιου» με την κατηγορία της βλασφημίας, και όλες αυτές οι ατάκες του τύπου «στα όπλα Χριστιανοί» που ξεστομίζουν οι διάφοροι τηλεμαϊντανοί ρασοφόροι, φανερώνουν τον ξεκάθαρο ανατολίτικό της φονταμενταλιστικό χαρακτήρα. (Άλλωστε, οι λαϊκιστές ακολουθούν πάντα την γνωστή τακτική: βασίζουν ένα συμπέρασμα πάνω σε μια μόνο πτυχή της πραγματικότητας, αυτής που τους βολεύει προκειμένου να δικαιολογήσουν το «αλάνθαστο» των ιδεολογημάτων τους).

Το πραγματικό, όμως, ζήτημα δεν είναι αν η Ελλάδα φλερτάρει με την Ανατολή ή με την Δύση. Όλη αυτή η Ευρωλαγνεία που καλλιεργήθηκε μέσα στις προηγούμενες δεκαετίες φανερώνει μια ακόμα ετερονομία εντός του νεοελληνικού «πολιτισμού»: ότι εμείς από μόνοι μας, κατά βάθος, νιώθουμε ανίκανοι να δημιουργήσουμε κάτι που θα μας δίνει αξία όχι σαν έθνος ή σαν κράτος, αλλά σαν ανθρώπους ικανούς να συμβάλουν στην περαιτέρω αξιακή ριζική μεταστροφή, εντός της δεδομένης πάλης των ιδεών και της ανάγκης για επανενεργοποίηση της κριτικής σκέψης των αποχαυνωμένων σύγχρονων καταναλωτών/παραγωγών. Έτσι, η προσωπική ανασφάλεια του καθενός βρίσκει λυτρωμό στους διάφορους Δυτικούς «σωτήρες», στον μύθο της «πολιτισμένης» Δύσης που έρχεται ν’ αντικαταστήσει την «παρκαρισμένη επαρχιακή χώρα που λέγεται Ελλάδα»… Αναμφισβήτητα ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μια ντροπή που χολεριάζει την ψυχή και το μυαλό μας. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι οι αξίες της κοινωνικής απομόνωσης και του κρετίνικου καταναλωτισμού που έχουν διαβρώσει τις Δυτικές κοινωνίες αποτελούν αντίδοτο για την χριστιανοφασιστική οχλαγωγία. Αυτή η Χομπσιακικού τύπου ετερονομία, όπου ο homo sapiens καθίσταται υποχείριο μαθηματικών εξισώσεων και μετατρέπεται σε παραγωγικό ρομπότ για χάρη της απόλυτης κυριαρχίας των νόμων των αγορών που εξυπηρετεί το φαντασιακό του κέρδους και της αλόγιστης εξάπλωσης των παραγωγικών δυνατοτήτων οδηγεί στην διάλυση κάθε κοινωνικού δεσμού, στην εκμηδένιση και καταρράκωση της πολιτικής και δημόσιας σφαίρας, στην καταστρατήγηση της αλληλεγγύης, στην απόλυτη αποθέωση του ανταγωνισμού και του ατομικισμού, και στην μετατροπή της κοινωνίας σε μια άμορφη μάζα καταναλωτών/παραγωγών. (Άλλωστε, όπως ισχυρίζεται και ο Karl Polanyi ποτέ η φιλελεύθερη  φιλοσοφία δεν απέτυχε τόσο φανερά, όπως στην προσπάθειά της να  κατανοήσει το πρόβλημα της αλλαγής). Όχι και στον εργαλειακό Δυτικισμό που οδηγεί σε θεωρήσεις εντός των οποίων υποβόσκει ο ρατσισμός.

Ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός δεν έχει καμία θέση σε μια κοινωνία που θέλει ν’ αποκαλείται δημοκρατική, από την οποία η Ελληνική κοινωνία απέχει μίλια φωτός. Έτσι, λοιπόν, ήρθε ο καιρός να τελειώνουμε με όλες αυτές τις νεοεμφανιζόμενες τάσεις σκοταδισμού, με την Χρυσή Αυγή και τους οπαδούς της που νομίζουν ότι η πολιτική σφαίρα είναι παλαίστρα, με τους διάφορους ακροδεξιούς εθνικιστές που το μόνο που κάνουν είναι να μας γυρίζουν χρόνια πίσω, με την αριστοκρατία των παπάδων και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τους οπαδούς του Παϊσιου, του Πούτιν και της «ξανθιάς φυλής», όπως, επίσης, και με τους διάφορους γραφειοκράτες της αριστεράς, των εργατοπατέρων, των Σταλινικών γκρουπούκουλων, ή των «πραγματιστών» οικονομολόγων και πολιτικάντιδων που έχουν βαφτίσει την συμφιλίωση με την εξαθλίωση ως… «ρεαλισμό»…

Μπορούμε να μιλήσουμε για νέα θέσμιση, για αναζήτηση μιας νέας στάσης απέναντι στην ίδια τη ζωή, για νέα, κοινώς, νοηματοδότηση, για επανακαθορισμό των αναγκών. Εντός της διαδικασίας αυτής θα πρέπει να ενταχθούν και αξίες όπως αυτή του έθνους, της φυλής, της πατρίδας, για ν’ απαλλαγούμε μια και καλή από τις γνωστές ετερονομίες που αναπαράγουν οι διάφοροι ρατσιστές εθνικόφρονες σαλτιμπάγκοι, είτε φορούν κοστούμι είτε όχι. Μόνο όταν κατανοήσουμε ότι είναι δικός μας ο ρόλος, ότι εμείς κινούμε τα νήματα και όχι κάποια εξωκοινωνική δύναμη (ιστορική συνέχεια, νόμοι της ιστορίας, νόμοι των προγόνων, νόμοι της αγοράς), τότε, ίσως, καταφέρουμε ν’ αλλάξουμε την ροή των πραγμάτων προς το καλύτερο. Μια διαφορετική προσέγγιση, αναφορικά με το ζήτημα του πατριωτισμού θα μπορούσε να είναι η εξής: η πατρίδα αναγνωρίζεται ως ένας χώρος έντονων βιωμάτων, σαν ένας συναισθηματικός δεσμός με κάποια περιοχή, (όποια και αν είναι αυτή), που δεν συνάδει απαραίτητα με το έθνος κράτος. Απεναντίας μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με το έθνος κράτος, αλλά, όμως, εντάσσεται σε διαφορετική φιλοσοφική κατηγορία βασισμένη στην ελεύθερη επιλογή: μπορεί, για παράδειγμα, ένας άνθρωπος να είναι συναισθηματικά δεμένος με κάποιο μέρος που έζησε (όχι γιατί γεννήθηκε εκεί, όχι γιατί κατάγεται από εκεί, αλλά γιατί εκεί έχει έντονες εμπειρίες, συνδέεται με καταστάσεις και πράγματα που σημαίνουν κάτι γι’ αυτόν). Αυτή η νοηματοδότηση της ‘πατρίδας’ φαντάζει  πιο λογική από την ιδέα του έθνους κράτους, που όπως έλεγε και ο μακαρίτης (πλέον) ο Χομπσμπαουμ, είναι δημιούργημα της αστικής τάξης, σε μια συγκεκριμένη εποχή για κάποιο συγκεκριμένο λόγο.

Είναι, σίγουρα, αδύνατο ένας λαός που λοιδορείται σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης να υπερβεί άμεσα την έννοια “πατρίδα”. Κάποιοι θα έλεγαν πως κάτι τέτοιο δεν είναι επί της παρούσης. Παρομοίως, επιθέσεις σαν αυτές που διαδραματίστηκαν στο Χυτήριο, είναι, όχι μόνο καταδικαστέες, αλλά και πλήρως αποπροσανατολιστικές, τη στιγμή που η Ελληνική κοινωνία διέρχεται μια βαθιά κρίση, όπου η οργή και ο θυμός μπορούν να οδηγήσουν στην απόλυτη καταστροφή (ιστορικά τουλάχιστον έχει αποδειχθεί ότι ο θυμός είναι κακός σύμβουλος αν δεν συνοδεύεται από την λογική). Κάτω από τις παρούσες συνθήκες, θα ήταν προτιμότερο ορισμένοι να συνειδητοποιήσουν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να λυθεί ένα τόσο σημαντικό ζήτημα μέσα από τον φανατισμό. Το Ιράν είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση η οποία θα πρέπει να μας γίνει μάθημα, αν δεν θέλουμε μετά από χρόνια ν’ αναπολούμε την Ελλάδα του μνημονίου, κάτω από τον εφιάλτη του ολοκληρωτισμού. Επιτέλους, ας σταματήσουμε να ρίχνουμε τις ευθύνες μας σε τρίτους, στους «προδότες» πολιτικούς, στους Εβραίους, στους μετανάστες, στους ομοφυλόφιλους και ας κατανοήσουμε δυό- τρία πολύ σημαντικά πράγματα, αν θέλουμε, φυσικά να βγούμε από το σκοτάδι στο οποίο έχουμε περιπέσει: δεν θα μας γλυτώσει κανένας Πούτιν, καμιά προφητεία δεν υπόσχεται την σωτηρία μας, κανένας ηγέτης, καμία Ευρώπη, κανένα ΔΝΤ, κανένας Παπαδόπουλος… Μόνο εμείς οι ίδιοι, εμείς είμαστε υπεύθυνοι για την ιστορία που δημιουργούμε. Αν, πραγματικά, δεν νιώθουμε υπεύθυνοι για τις πράξεις μας, τότε ίσως και να μας αξίζει ένας Παπαδόπουλος, ή και ακόμα χειρότερα, ένας Πολ Ποτ!

***

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s