Δημοσιεύω το κείμενο με το οποίο κλείνει το βιβλίο του «Ανατομία του φασισμού,» ο Robert O. Paxton, επίτιμος καθηγητής των Κοινωνικών Επιστημών του πανεπιστημίου Columbia. Θεωρώ το συγκεκριμένο βιβλίο απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους μελετάνε το φασιστικό φαινόμενο. Ο Paxton  είναι ένας φιλελεύθερος ακαδημαικός, με τη κλασική έννοια του όρου.  Αυτό δεν τον εμποδίζει να αναφέρει πως ο φασισμός υπήρξε εργαλείο στα χέρια του Κεφαλαίου, για να αντιμετωπιστεί η άνοδος της αριστεράς σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν μένει μόνο εκεί. Από την άλλη φαίνεται να έχει ελλιπή ενημέρωση για το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ευρώπη πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτυγχάνοντας να δει τον επαναστατικό συνδικαλισμό ως έναν κοινωνικό παράγoντα, που αντιστάθηκε σφοδρά -και μέχρι την τελευταία στιγμή- στην επέλαση του φασισμού, ιδίως σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η ίδια η Γερμανία. Προσωπικά τουλάχιστον, έμεινα με αυτή την εντύπωση. O Paxton δεν δείχνει καμιά διάθεση -όπως φαίνεται και στο παρόν απόσπασμα- να γίνει απολογητής των σύγχρονων δυτικών καπιταλιστικών καθεστώτων και οι παρατηρήσεις του θα μπορούσαν να είναι ως και προειδοποιητικές για το μέλλον του κόσμου μας, ιδίως μετά την εκλογική άνοδο λαικιστικών, ακροδεξιών ή ακόμα και ναζιστικών κομμάτων όπως η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα.  Κλείνοντας να θυμίσω ότι δεν συμφωνώ με την ανάλυση του Paxton  στο σύνολο της. Η ανάλυση του εργατικού κινήματος  για τον φασισμό ως «επιθετικoύ καπιταλισμού» πρώτα απ’όλα, πιστεύω ότι είναι η σωστή, όντας μια ανάλυση που δεν μένει απλά σε μια εξήγηση του φασισμού και μόνο, αλλά ως μια εξήγηση του κόσμου που ζούμε, εργαλείο στο δρόμο μας για την Κοινωνική Επανάσταση.

Το βιβλίο του Robert O. Paxton «Ανατομία του Φασισμού» έχει εκδοθεί από τις Εκδόσεις Κέδρος ενώ στην ίδια έκδοση υπάρχει βιβλιογραφικό δοκίμιο του Paxton, σχετικά με το θέμα, όπως και εκτενείς σημειώσεις.  Η αντιγραφή εγινε με δακτυλογράφηση και για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ευθύνομαι μόνον εγώ. 

Διαβάστε το απόσπασμα:

***

Τι είναι ο φασισμός ;

Ήρθε η στιγμή να δώσουμε έναν εύχρηστο σύντομο ορισμό του φασισμού, αν και ξέρουμε ότι αντιπροσωπεύει το αντικείμενό του όσο και μια φωτογραφία το πρόσωπο που απεικονίζει.

Ο φασισμός μπορεί να οριστεί ως μια μορφή πολιτικής συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από μονομανή ενασχόληση με την κοινωνική παρακμή, την ταπείνωση ή τον κατατρεγμό και από μια αντισταθμιστική προσήλωση στην ενότητα, στην ενεργητικότητα και τον εξαγνισμό.

Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της στάσης, ένα κόμμα μαζικής απήχησης που αποτελείται από αφοσιωμένους εθνικιστές ακτιβιστές, οι οποίοι βρίσκονται σε ταραχώδη αλλά αποτελεσματική συνεργασία με παραδοσιακές ελίτ, εγκαταλείπει τις δημοκρατικές ελευθερίες και, χωρίς ηθικούς η νομικούς περιορισμούς, επιδιώκει να πραγματοποιήσει εσωτερικές εκκαθαρίσεις και να επεκταθεί εξωτερικά.

Το σίγουρο είναι πως κάθε πολιτική συμπεριφορά προυποθέτει επιλογές – όπως σπεύδουν να επισημάνουν οι κριτές του έργου μου – και οι επιλογές μας φέρνουν ξανά στο ζήτημα της ιδεολογίας που τις κατευθύνει. Ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι κρατούσαν περιφρονητική στάση απέναντι στον «υλισμό» του σοσιαλισμού και του φιλελευθερισμού και έδιναν έμφαση στην ιδεολογική βάση των κινημάτων τους, κάτι που δε δέχονταν πολλοί αντιφασίστες, οι οποίοι αρνούνταν να τους αποδώσουν τόση αξία. «Η ιδεολογία του εθνικοσοσιαλισμού αλλάζει συνεχώς», παρατήρησε ο Φράντς Νόιμαν. «Ενστερνίζεται διάφορες μαγικές δοξασίες – τη λατρεία του αρχηγού, την ανωτερότητα της κυρίαρχης φυλής – όμως δε διατυπώνει τις αρχές της σε μια σειρά από κατηγοριοποιημένες και δογματικές διακυρήξεις.» Ως προς αυτό το σημείο, το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας ακολουθεί την άποψη του Νόιμα, και στο Κάλαιο 1 αναφέρθηκα εκτενώς στην παράξενη σχέση ανάμεσα στο δασισμό και στην ιδεολογία του – που ταυτόχρονα θεωρείται πρωταρχικής σημασίας, ωστόσο τροποποιείται ή παραβιάζεται ανάλογα με τις ανάγκες. Παρ΄όλα αυτά, οι φασίστες ήξεραν τι ήθελαν. Δεν μπορεί κανείς να αφαιρέσει τις ιδέες από τη μελέτη του φασισμού, είναι δυνατόν όμως να τις εντάξει με ακρίβεια ανάμεσα σε όλους εκείνους τους παράγοντες που επηρεάζουν ετούτο το σύνθετο φαινόμενο. Εϊμαστε σε να συνεχίσουμε παραμένοντας ανάμεσα σε δύο ακραίες καταστάσεις: ο φασισμός δεν συνίσταται ούτε στη χωρίς περιπλοκές εφαρμογή του προγράμματος του ούτε στον ελεύθερο καιροσκοπισμό.

θεωρώ ότι οι ιδέες που βρίσκονται πίσω από τις φασιστικές ενέργειες γίνονται καλύτερα αντιληπτές μέσα από την εξέταση των ίδιων των πράξεων, αφού ορισμένες από τις συγκεκριμένες ιδέες δεν διατυπόνωνται ευθέως στην δημόσια γλώσσα. πολλές ανήκουν στη σφαίρα των ενστικτωδών συναισθημάτων και όχι σ’εκείνη των λογικών συλλογισμών.

Στο Κεφάλαιο 2 χρησιμοποιήσα το χαρακτηρισμό «κινητήρια πάθη.»

  • μια αίσθηση έντονης κρίσης που δεν μπορεί να επιλυθεί εφαρμόζοντας παραδοσιακές λύσεις
  • η ανωτερότητα της ομάδας προς την οποία έχουμε υποχρεώσεις που υπερβαίνουν οποιοδήποτε δικαίωμα, ατομικό ή καθολικό, και η υποταγή του ατόμου σ’αυτήν.
  • η πεποιθήση πως η ομάδα στην οποία ανήκει κάποιος αποτελεί το θύμα, ένα συναίσθημα που δικαιολογεί οποιαδήποτε πράξη – πέρα από νομικούς ή ηθικούε περιορισμούς – και στρέφεται κατά των εχθρών του, εσωτερικών και εξωτερικών.
  • φόβος για ενδεχόμενη παρακμή της ομάδας από τις διαβρωτικές επιπτώσεις που ασκεί ο ατομικιστικός φιλελευθερισμός, η πάλη των τάξεων και οι ξένες επιρροές.
  • η ανάγκη για πιο συντονισμένη οργάνωση μιας πιο καθαρής κοινωνίας, με κοινή συναίνεση αν είναι δυνατόν ή με βίαιο αποκλεισμό αν είναι απαραίτητο.
  • η ανάγκη να ασκείται εξουσία από φυσικούς αρχηγούς (μόνο άνδρες), σε μια ιεραρχία η οποία θα καταλήγει σε έναν εθνικό ηγέτη που θα είναι ικανός να ενσαρκώνει το ιστορικό πεπρωμένο της ομάδας.
  • η ανωτερότητα των ενστίκτων του ηγέτη απέναντι στην αφηρημένη και παγκόσμια λογική.
  • η ομορφιά της βίας και η αποτελεσματικότητα της θέλησης, όταν εξυπηρετούν την επιτυχία της ομάδας.
  • το δικαίωμα που έχει ο εκλεκτός λαός να επιβάλεται στους άλλους χωρίς να περιορίζεται από κανενός είδους ανθρώπινο ή θεικό νόμο, ένα δικαίωμα που καθορίζεται με μοναδικό κριτήριο την ικανότητα επιβίωσης της ομάδας στα πλαίσια μιας δαρβινικής πάλης.

Σύμφωνα μ’αυτόν τον ορισμό και με τη συμπεριφορά που αρμόζει σε τέτοιου είδους συναισθήματα, ο φασισμός εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα. Ο φασισμός στη μορφή που έχει στο πρώτο στάδιο υφίσταται σε όλες τις δημοκρατικές χώρες – και στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Καταργώντας τους ελευθερους θεσμούς», ειδικά τις ελευθερίες που αντιστοιχούν σε καταπιεσμένες ομάδες, είναι μια πρακτική όλο και πιο προσφιλής στους πολίτες των δημοκρατιών του δυτικου κόσμου αλλά και σε ορισμένους Αμερικανούς. Τώρα που εξετάσαμε την πορεία του φασισμού, ξέρουμε πως δε χρειάζεται μια θεαματική «παρέλαση» σε κάποια πρωτεύουσα για να εδραιωθεί.  Αρκούν μερικές φαινομενικά ανώδυνες αποφάσεις για ασύδοτη αντιμετώπιση των εθνικών «εχθρών».

Μια μορφή πολύ κοντινη στον κλασικό φασισμό έχει φτάσει στο δεύτερο στάδιο σε ορισμένες εξαιρετικά προβληματικές κοινωνίες. Ωστόσο, η εξέλιξη του δεν είναι κάτι αναπόφευκτο. Η περαιτέρω προώθηση φασιστικών κινημάτων για να καταλάβουν την εξουσία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κρίσης αλλά, σε μεγάλο βαθμό, και από τις ανθρώπινες επιλογές, κυρίως εκείνων που διαθέτουν οικονομική, κοινωνική και πολιτική ισχύ. Το να προσδιορίσουμε τις κατάλληλες αντιδράσεις απέναντι στις φασιστικές κατακτήσεις δεν είναι εύκολο, μια που ο κύκλος της φασιστικής πορείας θεωρείται απίθανο να επαναληφθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Βέβαια, οι πιθανότητες μιας έγκαιρης και σωστής αντίδρασης βελτιώνονται, αν κατανοήσουμε τις συνθήκες της επιτυχίας του στο παρελθόν.

***

Advertisements

5 responses »

  1. […] από το blog του risinggalaxy (το κείμενο είναι […]

  2. Ο/Η Capybara λέει:

    Πραγματικά πολύ ενδιαφέρον…

  3. Ο/Η Like&Mention λέει:

    Reblogged this on Like and Mention and commented:
    Eξαιρετικά ενδιαφέρον!!!….

  4. Ο/Η antifa λέει:

    »ο φασισμός υπήρξε (και παραμένει) εργαλείο στα χέρια του Κεφαλαίου» αυτό πες το στον theodosiadis του eagainst και θα σε βαφτίσει συνομωσιολόγο και σταλινικο. ανίκανος να αναρωτηθεί γιατί και οι ελάχιστοι καστοριαδικοί(και της Π.Δ.) έχουν εξαφανιστει και πέφτουν συνεχώς στις παγίδες της αστικής κυριαρχίας.
    δείτε http://eagainst.com/articles/apoleia/

    ΦΑΣΙΣΜΟΣ = ΥΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΜΕΧΡΙ ΕΞΟΝΤΩΣΗΣ

  5. Ο/Η πέρασμα από τον κειμενογράφο λέει:

    («Τσίμπησα» το κείμενο στο word λίγο & έκανα δυο-τρια κλίκ στον «ορθογράφο». Αν θες πέρασε το κάποια στιγμή για να μην έχει ψιλολαθάκια της δακτυλογράφησης. Βέβαια θα «χαθούν» τα bold αλλά αυτό ειναι εύκολο. Πολύ καλή δημοσίευση. Ρίχνε και κανένα λίνκ αν γίνεται (συγγραφέας, βιβλίο τάδε, να ενημερωνόμαστε και εμείς οι άσχετοι. Ευχαριστώ…)

    Δημοσιεύω το κείμενο με το οποίο κλείνει το βιβλίο του “Ανατομία του φασισμού,” ο Robert O. Paxton, επίτιμος καθηγητής των Κοινωνικών Επιστημών του πανεπιστημίου Columbia.
    Θεωρώ το συγκεκριμένο βιβλίο απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους μελετάνε το φασιστικό φαινόμενο. Ο Paxton είναι ένας φιλελεύθερος ακαδημαϊκός, με τη κλασική έννοια του όρου. Αυτό δεν τον εμποδίζει να αναφέρει πως ο φασισμός υπήρξε εργαλείο στα χέρια του Κεφαλαίου, για να αντιμετωπιστεί η άνοδος της αριστεράς σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν μένει μόνο εκεί. Από την άλλη φαίνεται να έχει ελλιπή ενημέρωση για το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ευρώπη πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτυγχάνοντας να δει τον επαναστατικό συνδικαλισμό ως έναν κοινωνικό παράγοντα, που αντιστάθηκε σφοδρά -και μέχρι την τελευταία στιγμή- στην επέλαση του φασισμού, ιδίως σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η ίδια η Γερμανία. Προσωπικά τουλάχιστον, έμεινα με αυτή την εντύπωση. O Paxton δεν δείχνει καμιά διάθεση -όπως φαίνεται και στο παρόν απόσπασμα- να γίνει απολογητής των σύγχρονων δυτικών καπιταλιστικών καθεστώτων και οι παρατηρήσεις του θα μπορούσαν να είναι ως και προειδοποιητικές για το μέλλον του κόσμου μας, ιδίως μετά την εκλογική άνοδο λαϊκιστικών, ακροδεξιών ή ακόμα και ναζιστικών κομμάτων όπως η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα.
    Κλείνοντας να θυμίσω ότι δεν συμφωνώ με την ανάλυση του Paxton στο σύνολο της. Η ανάλυση του εργατικού κινήματος για τον φασισμό ως “επιθετικού καπιταλισμού” πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι είναι η σωστή, όντας μια ανάλυση που δεν μένει απλά σε μια εξήγηση του φασισμού και μόνο, αλλά ως μια εξήγηση του κόσμου που ζούμε, εργαλείο στο δρόμο μας για την Κοινωνική Επανάσταση.
    Το βιβλίο του Robert O. Paxton “Ανατομία του Φασισμού” έχει εκδοθεί από τις Εκδόσεις Κέδρος ενώ στην ίδια έκδοση υπάρχει βιβλιογραφικό δοκίμιο του Paxton, σχετικά με το θέμα, όπως και εκτενείς σημειώσεις. Η αντιγραφή έγινε με δακτυλογράφηση και για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ευθύνομαι μόνον εγώ.

    Διαβάστε το απόσπασμα:

    […]
    Τι είναι ο φασισμός ;

    Ήρθε η στιγμή να δώσουμε έναν εύχρηστο σύντομο ορισμό του φασισμού, αν και ξέρουμε ότι αντιπροσωπεύει το αντικείμενό του όσο και μια φωτογραφία το πρόσωπο που απεικονίζει.

    Ο φασισμός μπορεί να οριστεί ως μια μορφή πολιτικής συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από μονομανή ενασχόληση με την κοινωνική παρακμή, την ταπείνωση ή τον κατατρεγμό και από μια αντισταθμιστική προσήλωση στην ενότητα, στην ενεργητικότητα και τον εξαγνισμό.

    Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της στάσης, ένα κόμμα μαζικής απήχησης που αποτελείται από αφοσιωμένους εθνικιστές ακτιβιστές, οι οποίοι βρίσκονται σε ταραχώδη αλλά αποτελεσματική συνεργασία με παραδοσιακές ελίτ, εγκαταλείπει τις δημοκρατικές ελευθερίες και, χωρίς ηθικούς η νομικούς περιορισμούς, επιδιώκει να πραγματοποιήσει εσωτερικές εκκαθαρίσεις και να επεκταθεί εξωτερικά.

    Το σίγουρο είναι πως κάθε πολιτική συμπεριφορά προϋποθέτει επιλογές – όπως σπεύδουν να επισημάνουν οι κριτές του έργου μου – και οι επιλογές μας φέρνουν ξανά στο ζήτημα της ιδεολογίας που τις κατευθύνει.

    Ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι κρατούσαν περιφρονητική στάση απέναντι στον “υλισμό” του σοσιαλισμού και του φιλελευθερισμού και έδιναν έμφαση στην ιδεολογική βάση των κινημάτων τους, κάτι που δε δέχονταν πολλοί αντιφασίστες, οι οποίοι αρνούνταν να τους αποδώσουν τόση αξία. “Η ιδεολογία του εθνικοσοσιαλισμού αλλάζει συνεχώς”, παρατήρησε ο Φράντς Νόιμαν. “Ενστερνίζεται διάφορες μαγικές δοξασίες – τη λατρεία του αρχηγού, την ανωτερότητα της κυρίαρχης φυλής – όμως δε διατυπώνει τις αρχές της σε μια σειρά από κατηγοριοποιημένες και δογματικές διακηρύξεις.

    Ως προς αυτό το σημείο, το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας ακολουθεί την άποψη του Νόιμαν, και στο Κεφάλαιο 1 αναφέρθηκα εκτενώς στην παράξενη σχέση ανάμεσα στο φασισμό και στην ιδεολογία του – που ταυτόχρονα θεωρείται πρωταρχικής σημασίας, ωστόσο τροποποιείται ή παραβιάζεται ανάλογα με τις ανάγκες. Παρ’ όλα αυτά, οι φασίστες ήξεραν τι ήθελαν. Δεν μπορεί κανείς να αφαιρέσει τις ιδέες από τη μελέτη του φασισμού, είναι δυνατόν όμως να τις εντάξει με ακρίβεια ανάμεσα σε όλους εκείνους τους παράγοντες που επηρεάζουν ετούτο το σύνθετο φαινόμενο.

    Ερχόμαστε να συνεχίσουμε παραμένοντας ανάμεσα σε δύο ακραίες καταστάσεις: ο φασισμός δεν συνίσταται ούτε στη χωρίς περιπλοκές εφαρμογή του προγράμματος του ούτε στον ελεύθερο καιροσκοπισμό.

    Θεωρώ ότι οι ιδέες που βρίσκονται πίσω από τις φασιστικές ενέργειες γίνονται καλύτερα αντιληπτές μέσα από την εξέταση των ίδιων των πράξεων, αφού ορισμένες από τις συγκεκριμένες ιδέες δεν διατυπώνονται ευθέως στην δημόσια γλώσσα: πολλές ανήκουν στη σφαίρα των ενστικτωδών συναισθημάτων και όχι σ’ εκείνη των λογικών συλλογισμών.

    Στο Κεφάλαιο 2 χρησιμοποίησα το χαρακτηρισμό “κινητήρια πάθη”:

     μια αίσθηση έντονης κρίσης που δεν μπορεί να επιλυθεί εφαρμόζοντας παραδοσιακές λύσεις
     η ανωτερότητα της ομάδας προς την οποία έχουμε υποχρεώσεις που υπερβαίνουν οποιοδήποτε δικαίωμα, ατομικό ή καθολικό, και η υποταγή του ατόμου σ’αυτήν.
     η πεποίθηση πως η ομάδα στην οποία ανήκει κάποιος αποτελεί το θύμα, ένα συναίσθημα που δικαιολογεί οποιαδήποτε πράξη – πέρα από νομικούς ή ηθικούς περιορισμούς – και στρέφεται κατά των εχθρών του, εσωτερικών και εξωτερικών.
     φόβος για ενδεχόμενη παρακμή της ομάδας από τις διαβρωτικές επιπτώσεις που ασκεί ο ατομικιστικός φιλελευθερισμός, η πάλη των τάξεων και οι ξένες επιρροές.
     η ανάγκη για πιο συντονισμένη οργάνωση μιας πιο καθαρής κοινωνίας, με κοινή συναίνεση αν είναι δυνατόν ή με βίαιο αποκλεισμό αν είναι απαραίτητο.
     η ανάγκη να ασκείται εξουσία από φυσικούς αρχηγούς (μόνο άνδρες), σε μια ιεραρχία η οποία θα καταλήγει σε έναν εθνικό ηγέτη που θα είναι ικανός να ενσαρκώνει το ιστορικό πεπρωμένο της ομάδας.
     η ανωτερότητα των ενστίκτων του ηγέτη απέναντι στην αφηρημένη και παγκόσμια λογική.
     η ομορφιά της βίας και η αποτελεσματικότητα της θέλησης, όταν εξυπηρετούν την επιτυχία της ομάδας.
     το δικαίωμα που έχει ο εκλεκτός λαός να επιβάλλεται στους άλλους χωρίς να περιορίζεται από κανενός είδους ανθρώπινο ή θεϊκό νόμο, ένα δικαίωμα που καθορίζεται με μοναδικό κριτήριο την ικανότητα επιβίωσης της ομάδας στα πλαίσια μιας δαρβινικής πάλης.

    Σύμφωνα μ’ αυτόν τον ορισμό και με τη συμπεριφορά που αρμόζει σε τέτοιου είδους συναισθήματα, ο φασισμός εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα. Ο φασισμός στη μορφή που έχει στο πρώτο στάδιο υφίσταται σε όλες τις δημοκρατικές χώρες – και στις Ηνωμένες Πολιτείες. “Καταργώντας τους ελεύθερους θεσμούς”, ειδικά τις ελευθερίες που αντιστοιχούν σε καταπιεσμένες ομάδες, είναι μια πρακτική όλο και πιο προσφιλής στους πολίτες των δημοκρατιών του δυτικού κόσμου αλλά και σε ορισμένους Αμερικανούς.

    Τώρα που εξετάσαμε την πορεία του φασισμού, ξέρουμε πως δε χρειάζεται μια θεαματική “παρέλαση” σε κάποια πρωτεύουσα για να εδραιωθεί. Αρκούν μερικές φαινομενικά ανώδυνες αποφάσεις για ασύδοτη αντιμετώπιση των εθνικών “εχθρών”.
    Μια μορφή πολύ κοντινή στον κλασικό φασισμό έχει φτάσει στο δεύτερο στάδιο σε ορισμένες εξαιρετικά προβληματικές κοινωνίες. Ωστόσο, η εξέλιξη του δεν είναι κάτι αναπόφευκτο.

    Η περαιτέρω προώθηση φασιστικών κινημάτων για να καταλάβουν την εξουσία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κρίσης αλλά, σε μεγάλο βαθμό, και από τις ανθρώπινες επιλογές, κυρίως εκείνων που διαθέτουν οικονομική, κοινωνική και πολιτική ισχύ. Το να προσδιορίσουμε τις κατάλληλες αντιδράσεις απέναντι στις φασιστικές κατακτήσεις δεν είναι εύκολο, μια που ο κύκλος της φασιστικής πορείας θεωρείται απίθανο να επαναληφθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

    Βέβαια, οι πιθανότητες μιας έγκαιρης και σωστής αντίδρασης βελτιώνονται, αν κατανοήσουμε τις συνθήκες της επιτυχίας του στο παρελθόν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s